De tragische keizer

24 augustus 2010 at 9:52 am 1 reactie

Daar lagen ze dan.

Ik was afgelopen weekend in Wenen, een verjaardagscadeau van mijn beste vriend. Prachtige stad en het weer was te goed, bloedheet. Welkom was dan ook het bezoek aan de Kaisergruft, de onderaardse laatste rustplaats van alles wat Habsburg heet. Een stelsel van aaneengesloten kelders met allemaal meest ijzeren kisten naast elkaar, de een nog flamboyanter dan de andere. Met als absolute hoogtepunt Maria Theresia die een kist heeft waar een hele gouden koets in past. Bizarre plek, herberg van hééél vééél verhalen.

In de éénnalaatste kelder lagen ze dan: Kaiser Franz Josef, zijn vrouw Sisi en zoon Rudolf. Symbolen van de overgang van de oude naar de nieuwe wereld. Tragischer kan bijna niet.

Franz Josef werd als 18-jarig manneke keizer in 1848, op zichzelf al een heel roerig jaar. Hij was keizer van een machtige dubbelmonarchie die dat vierde met grote paleizen, prachtige feesten met royalty uit alle windstreken en jachtpartijen. Franz Josef was zo’n toegewijde workaholic, vulde zijn dag met gesprekken van elk een kwartier van ’s ochtends heel vroeg tot ’s avonds laat.  Militair in hart en nieren, discipline was van het grootste belang.

In 1854 trouwt hij met Elisabeth, prinses van Beieren, beter bekend als Sisi. Een mooie vrouw die iedereen wel van de plaatjes kent. Dat heeft zij goed gedaan, want toen zij wat ouder werd wilde zij niet meer geportretteerd worden zodat iedereen haar nu kent als een mooie jonge dame. Gevoel voor romantiek!  Samen krijgen zij vier kinderen, waarvan één zoon.

Het huwelijk werd hier en daar verstoord door de affaires van Franz Josef, reden waarom Sisi ervoor koos niet altijd thuis te zijn. Zij steunde ook in hoge mate de belangen van de Hongaren en was in dat deel van het rijk ook zeer populair. Dat was niet altijd het belang van Franz Josef. Hier begon de opkomst van de nationale staten al langzaam zichtbaar te worden, en het contrast met oude monarchieën.

Rudolf was de kroonprins, maar van een andere statuur dan zijn vader. Zijn hele jeugd was gewijd aan de opleiding tot keizer, een strak militair keurslijf waar hij zich niet in herkende. Hij hield van kunst en hield van het leven. Een playboy die er graag (in dit geval net als zijn vader) maitresses op na hield. Zijn levensstijl begon steeds meer te wringen in het contact met vaderlief. In 1889 pleegt Rudolf zelfmoord met zijn maitresse Maria Vetsera. Een drama voor de keizer, Sisi en voor zijn vrouw.

Sisi zelf vervalt in een depressie. Om het drama compleet te maken wordt zij in 1898 aan het meer van Geneve doodgestoken door een italiaanse anarchist, die het eigenlijk op andere royalty gemunt had maar geen geld had om verder te reizen. Dan deze dame maar.

Franz Josef had inmiddels gezien hoe in Europa de Duitse eenwording een feit was, de Italiaanse eenwording en een oorlog tussen Duitsland en Frankrijk was ontstaan. De moderne wereld begon zich aan te dienen. Dat werd des te duidelijker toen in 1914 de kroonprins Franz Ferdinand in Sarajevo werd vermoord door een Servische nationalist. Servisch nationalisme in Bosnië, waar kennen we dat ook al weer van?

Franz Josef ziet geen andere weg dan Servië de oorlog te verklaren. Het begin van de Eerste Wereldoorlog. Een oorlog die duidelijk maakte dat de wereld compleet veranderd was. Massavernietigingswapens en burgerslachtoffers in plaats van veldslagen tussen cavalerieën. Nationale staten in plaats van koninkrijken en keizerrijken. Hij sterft in 1916, midden in de oorlog. Het einde hoefde hij niet mee te maken, zijn rijk werd in 1918 verdeeld.

Er liggen drie kisten in die Kaisergruft die een grote hoeveelheid dramatiek herbergen maar ook staan voor het verdwijnen van een oude orde, vermorzeld door een nieuwe. Maar in Wenen zie je nog altijd de Oostenrijkse hang naar Franz Josef en zijn tijd. Grote paleizen, opera, symphonieën. Mooi dat de tijd daar toch een beetje stil staat.

En in Nederland dan? Hier is nog steeds een koningshuis, hoe kan dat dan? Omdat in Nederland het idee van een monarchie al aan het eind van de 16e eeuw is verdwenen, ondanks Willem I en zijn koninkrijk in 1813. Omdat Thorbecke de zeggenschap van de koning weer aan banden legde.
Een stillere revolutie dan in Oostenrijk, maar eentje waar Franz Josef voor getekend had…

Verhalen terug in de klas! www.stamboeck.nl

Advertenties

Entry filed under: digibord, digitaal schoolbord, geschiedenis, onderwijs. Tags: , , , , , , , , , , , , , , , , .

Zoutmijn Mijn geschiedenisleraar

1 reactie Add your own

  • 1. richard  |  21 september 2010 om 10:53 pm

    Oostenrijkse graftombe verhaal doet mij denken aan mijn bezoek aan Escorial (25 km buiten Madrid) met de gehele Spaanse Kon familie in kisten, vanaf Carolus V Rex et (de laatste spaanse) Imperator van het heilige roomse rijk voor zover ik weet. Indrukwekkend!

    Gr Richard

    Beantwoorden

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

Trackback this post  |  Subscribe to the comments via RSS Feed


Stamboeck

Alexander Luns

Stamboeck’s Blogs


%d bloggers liken dit: