Vertellen is boeien, en boeien is leren.

12 oktober 2011 at 5:02 pm 8 reacties

Het geschiedenisonderwijs maakt gebruik van tien “Tijdvakken” die elk getypeerd worden door “Kenmerkende aspecten”. Het is een poging om de oriëntatie in de geschiedenis te verduidelijken, welk tijdvak was er eerder, en de tijdvakken te duiden aan de hand van de belangrijkste ontwikkelingen. Net als de Canon van Nederland, die  hetzelfde poogt te doen, kan dit een belangrijk hulpmiddel zijn. En ja: elke structuur gaat ergens mank en er zijn dus voor- en tegenstanders van deze methodiek.

Ik was als student niet zo’n kei in het onthouden van feiten, en mijn smoes tegenover mijn hoogleraar was dan ook  dat “ik meer iemand was voor de grote lijnen”. Ik kreeg dan een bijzonder tactvol gestelde repliek: “dat is ook hééél belangrijk, maar wat heeft u aan grote lijnen als u ze niet met feiten kunt onderbouwen?”. BAM! Dus toch maar weer de Romeinse keizers en de pausen uit het hoofd geleerd.

Gaan we in het onderwijs onze kids dus grote lijnen bijbrengen, dan zullen er toch feitelijkheden aan te pas moeten komen. En dan komen we in het domein van de parate kennis, een tegenhanger van het streven naar oriëntatie-kennis. En de lesmethoden die ermee moeten werken bewandelen dan ook een middenweg. Niet teveel feiten, maar met tekst, tabellen, plaatjes met bijschriften, samenvattingen de leerling te lijf. En niet te vergeten de docent.

Wat te maken van het kenmerkend aspect “Ontstaan van handelskapitalisme en het begin van een wereldeconomie”?. Geplaatst in het tijdvak van “Regenten en vorsten”, ofwel de 17e eeuw. Je kunt het bijna niet abstracter formuleren. Vroeger leerde men “1602, VOC”, maar uiteraard komt ook nu de VOC volop in de hoofdstukken van de lesmethoden voor. Aandelenverkoop, specerijen, forten langs de weg naar de Oost. Maar het blijft toch wat ver van je bed.

En daarom ben ik zo’n groot voorstander van verhalen in de klas. Met een verhaal kun je de kenmerkende aspecten een gezicht geven, een context scheppen waar de dingen in elkaar grijpen. Waarom niet vertellen van de muiterij op de Batavia? Het geeft een beeld van hoe zo’n schip functioneerde, hoe lang het onderweg was, waarom men af en toe uit koers raakte en in Australië terecht kwam. Over de rauwdouwers op de schepen en over de harde hand van Jan Pieterszoon Coen. Een indrukwekkend verhaal kleurt zo’n “kenmerkend aspect” mooi in.

Bezoek het replica van de Batavia in Lelystad en de geschiedenis komt nog meer tot leven!

Om nog een voorbeeld te noemen:  het kenmerkend aspect uit het tijdvak van “Steden en Staten”, “Het begin van staatsvorming en centralisatie”. Vertel over de teloorgang van het graafschap Holland onder Jacoba van Beieren, als Philips de Goede  van Bourgondië alle gewesten onder één noemer brengt, de reden waarom later alles van de Spaanse koning zou worden. Een machteloze jonge gravin ten prooi aan ambitieuze edellieden en geldgebrek door aanhoudende (Hoekse en Kabeljauwse) twisten.  Het hoeft niet de versie van 1860 te zijn, haar verhaal kent vele updates.

Mits goed verteld zullen de verhalen, als aanvulling op de lesmethoden, de tijdvakken en hun “kenmerkende aspecten” meer tot leven brengen. En daarmee  meer boeien. En als de leerling geboeid raakt leert hij/zij beter. En die oriëntatie-kennis komt dan wel goed. De parate ook trouwens…

Stamboeck: De verhalen terug in de klas! www.stamboeck.nl
Volg Stamboeck op Facebook
Volg Stamboeck op Twitter

Advertenties

Entry filed under: digibord, digitaal schoolbord, geschiedenis, onderwijs. Tags: , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , .

Anti-helden “Gamen” of gewoon les geven?

8 reacties Add your own

  • 1. Henk 't Jong  |  13 oktober 2011 om 12:52 pm

    De bewoording van de kenmerkende aspecten zou begrijpbaar moeten zijn voor de docenten; die hebben, als het goed is, daarvoor geleerd en wel eens een boek over geschiedenisdidactiek gelezen. Dat ze die dan vervolgens met hulp van de lesmethoden moeten invullen is de volgende stap. Daar gaat het dan mis, want de stof die daarin wordt behandeld is gedeeltelijk verouderd, fout of verkeerd begrepen. En als je je verhalen gaat baseren op uit nationalistische motieven voortgekomen heldenverhalen dan wordt de kennis van de echte geschiedenis er niet veel beter van. Ik zet verder mijn vraagtekens bij waarom kinderen juist die aspecten moeten leren als ze geen logische verbinding met nu bevatten. Overigens ben ik het niet eens met de manier waarop kinderen op de basisschool geschiedenis moeten leren, maar dat is weer een ander verhaal.

    Beantwoorden
    • 2. stamboeck  |  13 oktober 2011 om 2:14 pm

      Het gaat mij erom, dat weet je, kinderen te boeien met het vak op school. Geen nationalisme bijbrengen, veel van de oude geromantiseerde verhalen zijn heel goed in een nieuwe jas te steken. Ik denk voor de Batavia aan Mike Dash, en voor Jacoba aan Antheun Janse. Af en toe een sensationeel tintje eraan geven vind ik niet erg. Als de kids later groot zijn weten ze dat wel te plaatsen.
      Vergis je niet in de leraren van vandaag. De tweede graads opleiding levert docenten af die drie vakken kunnen geven. dat zijn geen vakspecialisten. De methode is daar absoluut leidend.
      Nog één ding: wat bedoel je met “de echte geschiedenis”? Het is en blijft een subjectief vak dat door de tijd heen het verleden telkens anders invult. Pure feiten leveren geen duiding en geen context.

      Beantwoorden
      • 3. Henk 't Jong  |  13 oktober 2011 om 6:26 pm

        Ik ken de leraren van vandaag. En de echte geschiedenis is die welke de laatste 10 jaar door bonafide historici gepubliceerd is. Het is makkelijk daar postmodern over te doen, maar dat is wel een verouderde houding hoor. We zitten nu in het narrative (verhalende) tijdperk en proberen dat ideologisch schoon te houden.

  • 4. Henk 't Jong  |  13 oktober 2011 om 12:54 pm

    Ontbreekt in het bijschrift van de foto: het replica VOC schip de Batavia.?

    Beantwoorden
    • 5. stamboeck  |  13 oktober 2011 om 2:15 pm

      Ja ik had een kop boven de foto “De Batavia”. Die is weggevallen, ik zal het repareren. Bedankt!

      Beantwoorden
      • 6. Henk 't Jong  |  14 oktober 2011 om 9:50 am

        Het is toch ‘de’ replica? Maar wel ‘het replica-schip’.

  • 7. stamboeck  |  13 oktober 2011 om 11:19 pm

    En Henk, wij zijn geen exponenten van onze tijd? Dat is niet in onze geschiedschrijving te herleiden?

    Beantwoorden
    • 8. Henk 't Jong  |  14 oktober 2011 om 9:48 am

      Uiteraard. Interpretatie van bronnen is in principe persoonlijk en dus subjectief, maar als je er meer mensen naar laat kijken en je probeert het met z’n allen in te passen in de recentste denkbeelden dan zou er, mits men geen dogmatische ‘zuil’ benadering toepast, best wel eens een meer objectieve geschiedschrijving kunnen ontstaan. En voor je je afvraagt of dat niet al gebeurt: ja, dat gebeurt. Lees het fonds van Verloren in Hilversum of Matrijs in Utrecht, en niet te vergeten de Walburg Pers en Waanders, dan zul je een moderne geschiedschrijving zien die wel behoorlijk veel afwijkt van wat er 30 jaar geleden geschreven werd. Helaas is dat nog maar zelden terug te vinden in het huidige onderwijs, en dan heb ik het vooral over de middeleeuwen. Overigens kan het best wezen dat men over 30 jaar zegt dat die lui uit het begin van de eeuw wel erg typerend voor hun tijd bezig waren. Wie dan leeft dan zorgt…

      Beantwoorden

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

Trackback this post  |  Subscribe to the comments via RSS Feed


Stamboeck

Alexander Luns

Stamboeck’s Blogs


%d bloggers liken dit: