Posts tagged ‘Geschiedenismethode’

“Gamen” of gewoon les geven?

Ik was twee weken geleden op de beurs Onderwijs & ICT in Utrecht. Ondanks het feit dat de crisis merkbaar was door een bescheiden aantal deelnemende bedrijven was het toch erg leuk. Je kon duidelijk zien dat men nog lang niet uitge-ICT-t is in het onderwijs, en dat er heel veel nieuwe snufjes zitten aan te komen. Dus onderwijs: budgetteer maar vast!.

De uitgevers hadden enkele erg leuke vernieuwingen in de aanbieding, en veel daarvan kwam neer op het spelen van spelletjes. Met noemt dit dan “gamen”, of “serious gamen”, maar het zijn spelletjes. En door het spelen van die spelletjes krijg je dan de stof spelenderwijs onder de pet bij de schooljeugd. En, eerlijk is eerlijk, er zaten hele leuke voorbeelden bij die ongetwijfeld leuker zijn dat een rekenles van de juf!

Het wordt lastiger als aanbieders van digitale schoolborden vooruit gaan lopen op het combineren van een klassikale les met het schoolbord en een respons van de schooljeugd met gebruik van hun eigen “device”. Stel de meester stelt een quiz-achtige vraag en de kinderen geven antwoord via hun device. De leerling krijgt punten bij goed of fout, en de ranglijst verschijnt “realtime” op het bord. Nu heeft men daar nog handige stemkastjes voor, maar men anticipeert al op het gebruik van de eigen spullen van de leerling. Mooi. Nu worden smartphones massaal door de school in beslag genomen, straks MOET je er een meenemen. Anders kan de les niet doorgaan. Vergelijkbaar met de rekenmachine in de 70-er jaren. Verboden toen, nu verplicht.

Ziet u het voor u? Jantje komt met de oude laptop van pa (windows XP), Marietje heeft de Ipad II zonder flash en Kareltje de nieuwste Android smartphone van HTC. En de juf moet overal de wifi aan de praat krijgen? De leerkracht wordt nu een permanente helpdesk en lesgeven is er nauwelijks meer bij. Als de helpdesk het bekende niveau haalt van “zet hem eens uit en dan weer aan” zal dat wel gaan, maar lastiger moet het niet worden. Er zal nog een lange weg moeten worden afgelegd wil dit gaan werken.

En hoe zit dat met geschiedenis-onderwijs? Op de beurs zag ik de bekende pdf-versie van het handboek op het digitale bord verschijnen. Wel voorzien van links naar filmpjes. Maar de basis is toch het papieren boek (zo 20e eeuws!) vergroot op de muur. Een leuke toevoeging kwam van Zwijsen: leg een link tussen een item uit het jeugdjournaal en de geschiedenis. Elke woensdag online. Prachtig!

Gaan wij “gamen” met geschiedenis-onderwijs? dat zou wel spannend zijn. Het kan ook wel degelijk helpen bij bijvoorbeeld oriëntatie-kennis. Er is al een bordspel van de Canon, dat is een leuk en speels middel om de jeugd geschiedenis bij te brengen. Maar geschiedenis is een moeilijk vak juist vanwege de vele verbanden die op vele verschillende abstractie-niveaus gelegd moeten worden. Het duiden van de “kenmerkende aspecten” is lastig genoeg en kan mijns inziens nog niet zonder een goede leerkracht. Niet eentje van “lees eerst maar §5.3 tot en met §5.6”, maar ook niet een van “ga in de mediatheek met je Ipad de Opstand eens naspelen”.

Er staat veel te gebeuren met ICT in het onderwijs. Maar ik blijf erbij: er gaat niets boven een goed vertellende geschiedenisleraar.

Stamboeck: De verhalen terug in de klas! www.stamboeck.nl
Volg Stamboeck op Facebook
Volg Stamboeck op Twitter

Advertenties

9 februari 2012 at 1:08 pm 2 reacties

Vertellen is boeien, en boeien is leren.

Het geschiedenisonderwijs maakt gebruik van tien “Tijdvakken” die elk getypeerd worden door “Kenmerkende aspecten”. Het is een poging om de oriëntatie in de geschiedenis te verduidelijken, welk tijdvak was er eerder, en de tijdvakken te duiden aan de hand van de belangrijkste ontwikkelingen. Net als de Canon van Nederland, die  hetzelfde poogt te doen, kan dit een belangrijk hulpmiddel zijn. En ja: elke structuur gaat ergens mank en er zijn dus voor- en tegenstanders van deze methodiek.

Ik was als student niet zo’n kei in het onthouden van feiten, en mijn smoes tegenover mijn hoogleraar was dan ook  dat “ik meer iemand was voor de grote lijnen”. Ik kreeg dan een bijzonder tactvol gestelde repliek: “dat is ook hééél belangrijk, maar wat heeft u aan grote lijnen als u ze niet met feiten kunt onderbouwen?”. BAM! Dus toch maar weer de Romeinse keizers en de pausen uit het hoofd geleerd.

Gaan we in het onderwijs onze kids dus grote lijnen bijbrengen, dan zullen er toch feitelijkheden aan te pas moeten komen. En dan komen we in het domein van de parate kennis, een tegenhanger van het streven naar oriëntatie-kennis. En de lesmethoden die ermee moeten werken bewandelen dan ook een middenweg. Niet teveel feiten, maar met tekst, tabellen, plaatjes met bijschriften, samenvattingen de leerling te lijf. En niet te vergeten de docent.

Wat te maken van het kenmerkend aspect “Ontstaan van handelskapitalisme en het begin van een wereldeconomie”?. Geplaatst in het tijdvak van “Regenten en vorsten”, ofwel de 17e eeuw. Je kunt het bijna niet abstracter formuleren. Vroeger leerde men “1602, VOC”, maar uiteraard komt ook nu de VOC volop in de hoofdstukken van de lesmethoden voor. Aandelenverkoop, specerijen, forten langs de weg naar de Oost. Maar het blijft toch wat ver van je bed.

En daarom ben ik zo’n groot voorstander van verhalen in de klas. Met een verhaal kun je de kenmerkende aspecten een gezicht geven, een context scheppen waar de dingen in elkaar grijpen. Waarom niet vertellen van de muiterij op de Batavia? Het geeft een beeld van hoe zo’n schip functioneerde, hoe lang het onderweg was, waarom men af en toe uit koers raakte en in Australië terecht kwam. Over de rauwdouwers op de schepen en over de harde hand van Jan Pieterszoon Coen. Een indrukwekkend verhaal kleurt zo’n “kenmerkend aspect” mooi in.

Bezoek het replica van de Batavia in Lelystad en de geschiedenis komt nog meer tot leven!

Om nog een voorbeeld te noemen:  het kenmerkend aspect uit het tijdvak van “Steden en Staten”, “Het begin van staatsvorming en centralisatie”. Vertel over de teloorgang van het graafschap Holland onder Jacoba van Beieren, als Philips de Goede  van Bourgondië alle gewesten onder één noemer brengt, de reden waarom later alles van de Spaanse koning zou worden. Een machteloze jonge gravin ten prooi aan ambitieuze edellieden en geldgebrek door aanhoudende (Hoekse en Kabeljauwse) twisten.  Het hoeft niet de versie van 1860 te zijn, haar verhaal kent vele updates.

Mits goed verteld zullen de verhalen, als aanvulling op de lesmethoden, de tijdvakken en hun “kenmerkende aspecten” meer tot leven brengen. En daarmee  meer boeien. En als de leerling geboeid raakt leert hij/zij beter. En die oriëntatie-kennis komt dan wel goed. De parate ook trouwens…

Stamboeck: De verhalen terug in de klas! www.stamboeck.nl
Volg Stamboeck op Facebook
Volg Stamboeck op Twitter

12 oktober 2011 at 5:02 pm 8 reacties


Stamboeck

Alexander Luns

Stamboeck’s Blogs