Posts tagged ‘nazitijd’

Zoutmijn

Op vakantie geweest in een klein plaatsje in het Oostenrijkse Salzkammergut. Het gebied van de zoutmijnen en de Sound of Music. In dat kleine plaatsje is ook een zoutmijn, het dorp leeft ervan (naast uiteraard het toerisme). Prachtig gebied met mooie bergen en meertjes en houten huizen met veel geraniums. Helaas kan het weer er nogal onbestendig zijn, zo ook nu.

In de “bruine” periode van Oostenrijk (1938 – 1945) was de Führer van plan in Linz een groot Arisch cultureel museum te openen, vol met kunst die geroofd was uit musea elders en uit privébezit van vooral Joodse families. Breugel, Van Eyck, Rembrandt, Dührer etc. Die kunst moest ergens bewaard blijven tot de opening van het museum. En toen de geallieerden aan het eind van de oorlog steeds dichterbij kwamen, werd het bevel gegeven de kunst op te slaan in deze zoutmijn. Veilig in de berg tegen bombardementen en in een ruimte met een perfect constante temperatuur en vochtigheidsgraad.

De Russen trokken op vanuit het Oosten en de Führer zat steeds meer in het nauw in Berlijn. Hij beval de lokale leiders om in het geval van een dreigende bezetting door de geallieerden de ingangen van de mijn op te blazen. Als de geallieerden er maar niet bij konden. De kunst zou dan veilig zijn tot de vijand verslagen was.

Maar in de laatste dagen van april 1945 werden de bevelen vanuit Berlijn niet meer zo gehoorzaamd. De Gauleiter Eigruber meende vanuit Linz dat hij het bevel van de Führer kon overrulen. Hij beval niet alleen de ingangen, maar de hele mijn op te blazen, en wel zo snel mogelijk. Als de nazi’s de kunst niet konden behouden, dan mocht het internationale kapitalistische jodendom deze zeker niet in handen krijgen!

De plaatselijke autoriteiten waren gechoqueerd. Enkele verantwoordelijken voor het cultureel erfgoed, de verantwoordelijken voor de mijn, de mijnwerkers zelf, het verzet: allen waren tegen de uitvoering van dit bevel. Men besloot gezamenlijk dit bevel te saboteren door de uitvoering te vertragen. Uit liefde voor de kunst, maar grotendeels uit liefde voor het behoud van werkgelegenheid in de mijn.

Op het nippertje, op 3 mei 1945, is de kunst gered. De bommen die al in de mijn waren aangebracht werden weer verwijderd. En toen de geallieerden kwamen werd zo snel mogelijk gezorgd voor een goede bestemming van alle kunst. Een enorme schat aan cultureel erfgoed die nu in musea in Wenen, Parijs, Amsterdam etc. te bezichtigen is.

Het museum van de zoutmijn in Altaussee vertelt het verhaal in geuren en kleuren. Een lokaal verhaal met internationale allure. Hoeveel werken die op de Tefaf te bezichtigen zijn hebben ook in deze mijn gelegen? Ik vraag me dat jaarlijks af op deze fantastische kunstbeurs. En jaarlijks keer ik terug naar die mooie streek met dat ongelooflijk spannende verhaal.

Advertenties

9 augustus 2010 at 1:59 pm Plaats een reactie


Stamboeck

Alexander Luns

Stamboeck’s Blogs