Posts tagged ‘smartboard’

“Gamen” of gewoon les geven?

Ik was twee weken geleden op de beurs Onderwijs & ICT in Utrecht. Ondanks het feit dat de crisis merkbaar was door een bescheiden aantal deelnemende bedrijven was het toch erg leuk. Je kon duidelijk zien dat men nog lang niet uitge-ICT-t is in het onderwijs, en dat er heel veel nieuwe snufjes zitten aan te komen. Dus onderwijs: budgetteer maar vast!.

De uitgevers hadden enkele erg leuke vernieuwingen in de aanbieding, en veel daarvan kwam neer op het spelen van spelletjes. Met noemt dit dan “gamen”, of “serious gamen”, maar het zijn spelletjes. En door het spelen van die spelletjes krijg je dan de stof spelenderwijs onder de pet bij de schooljeugd. En, eerlijk is eerlijk, er zaten hele leuke voorbeelden bij die ongetwijfeld leuker zijn dat een rekenles van de juf!

Het wordt lastiger als aanbieders van digitale schoolborden vooruit gaan lopen op het combineren van een klassikale les met het schoolbord en een respons van de schooljeugd met gebruik van hun eigen “device”. Stel de meester stelt een quiz-achtige vraag en de kinderen geven antwoord via hun device. De leerling krijgt punten bij goed of fout, en de ranglijst verschijnt “realtime” op het bord. Nu heeft men daar nog handige stemkastjes voor, maar men anticipeert al op het gebruik van de eigen spullen van de leerling. Mooi. Nu worden smartphones massaal door de school in beslag genomen, straks MOET je er een meenemen. Anders kan de les niet doorgaan. Vergelijkbaar met de rekenmachine in de 70-er jaren. Verboden toen, nu verplicht.

Ziet u het voor u? Jantje komt met de oude laptop van pa (windows XP), Marietje heeft de Ipad II zonder flash en Kareltje de nieuwste Android smartphone van HTC. En de juf moet overal de wifi aan de praat krijgen? De leerkracht wordt nu een permanente helpdesk en lesgeven is er nauwelijks meer bij. Als de helpdesk het bekende niveau haalt van “zet hem eens uit en dan weer aan” zal dat wel gaan, maar lastiger moet het niet worden. Er zal nog een lange weg moeten worden afgelegd wil dit gaan werken.

En hoe zit dat met geschiedenis-onderwijs? Op de beurs zag ik de bekende pdf-versie van het handboek op het digitale bord verschijnen. Wel voorzien van links naar filmpjes. Maar de basis is toch het papieren boek (zo 20e eeuws!) vergroot op de muur. Een leuke toevoeging kwam van Zwijsen: leg een link tussen een item uit het jeugdjournaal en de geschiedenis. Elke woensdag online. Prachtig!

Gaan wij “gamen” met geschiedenis-onderwijs? dat zou wel spannend zijn. Het kan ook wel degelijk helpen bij bijvoorbeeld oriëntatie-kennis. Er is al een bordspel van de Canon, dat is een leuk en speels middel om de jeugd geschiedenis bij te brengen. Maar geschiedenis is een moeilijk vak juist vanwege de vele verbanden die op vele verschillende abstractie-niveaus gelegd moeten worden. Het duiden van de “kenmerkende aspecten” is lastig genoeg en kan mijns inziens nog niet zonder een goede leerkracht. Niet eentje van “lees eerst maar §5.3 tot en met §5.6”, maar ook niet een van “ga in de mediatheek met je Ipad de Opstand eens naspelen”.

Er staat veel te gebeuren met ICT in het onderwijs. Maar ik blijf erbij: er gaat niets boven een goed vertellende geschiedenisleraar.

Stamboeck: De verhalen terug in de klas! www.stamboeck.nl
Volg Stamboeck op Facebook
Volg Stamboeck op Twitter

Advertenties

9 februari 2012 at 1:08 pm 2 reacties

Vertellen is boeien, en boeien is leren.

Het geschiedenisonderwijs maakt gebruik van tien “Tijdvakken” die elk getypeerd worden door “Kenmerkende aspecten”. Het is een poging om de oriëntatie in de geschiedenis te verduidelijken, welk tijdvak was er eerder, en de tijdvakken te duiden aan de hand van de belangrijkste ontwikkelingen. Net als de Canon van Nederland, die  hetzelfde poogt te doen, kan dit een belangrijk hulpmiddel zijn. En ja: elke structuur gaat ergens mank en er zijn dus voor- en tegenstanders van deze methodiek.

Ik was als student niet zo’n kei in het onthouden van feiten, en mijn smoes tegenover mijn hoogleraar was dan ook  dat “ik meer iemand was voor de grote lijnen”. Ik kreeg dan een bijzonder tactvol gestelde repliek: “dat is ook hééél belangrijk, maar wat heeft u aan grote lijnen als u ze niet met feiten kunt onderbouwen?”. BAM! Dus toch maar weer de Romeinse keizers en de pausen uit het hoofd geleerd.

Gaan we in het onderwijs onze kids dus grote lijnen bijbrengen, dan zullen er toch feitelijkheden aan te pas moeten komen. En dan komen we in het domein van de parate kennis, een tegenhanger van het streven naar oriëntatie-kennis. En de lesmethoden die ermee moeten werken bewandelen dan ook een middenweg. Niet teveel feiten, maar met tekst, tabellen, plaatjes met bijschriften, samenvattingen de leerling te lijf. En niet te vergeten de docent.

Wat te maken van het kenmerkend aspect “Ontstaan van handelskapitalisme en het begin van een wereldeconomie”?. Geplaatst in het tijdvak van “Regenten en vorsten”, ofwel de 17e eeuw. Je kunt het bijna niet abstracter formuleren. Vroeger leerde men “1602, VOC”, maar uiteraard komt ook nu de VOC volop in de hoofdstukken van de lesmethoden voor. Aandelenverkoop, specerijen, forten langs de weg naar de Oost. Maar het blijft toch wat ver van je bed.

En daarom ben ik zo’n groot voorstander van verhalen in de klas. Met een verhaal kun je de kenmerkende aspecten een gezicht geven, een context scheppen waar de dingen in elkaar grijpen. Waarom niet vertellen van de muiterij op de Batavia? Het geeft een beeld van hoe zo’n schip functioneerde, hoe lang het onderweg was, waarom men af en toe uit koers raakte en in Australië terecht kwam. Over de rauwdouwers op de schepen en over de harde hand van Jan Pieterszoon Coen. Een indrukwekkend verhaal kleurt zo’n “kenmerkend aspect” mooi in.

Bezoek het replica van de Batavia in Lelystad en de geschiedenis komt nog meer tot leven!

Om nog een voorbeeld te noemen:  het kenmerkend aspect uit het tijdvak van “Steden en Staten”, “Het begin van staatsvorming en centralisatie”. Vertel over de teloorgang van het graafschap Holland onder Jacoba van Beieren, als Philips de Goede  van Bourgondië alle gewesten onder één noemer brengt, de reden waarom later alles van de Spaanse koning zou worden. Een machteloze jonge gravin ten prooi aan ambitieuze edellieden en geldgebrek door aanhoudende (Hoekse en Kabeljauwse) twisten.  Het hoeft niet de versie van 1860 te zijn, haar verhaal kent vele updates.

Mits goed verteld zullen de verhalen, als aanvulling op de lesmethoden, de tijdvakken en hun “kenmerkende aspecten” meer tot leven brengen. En daarmee  meer boeien. En als de leerling geboeid raakt leert hij/zij beter. En die oriëntatie-kennis komt dan wel goed. De parate ook trouwens…

Stamboeck: De verhalen terug in de klas! www.stamboeck.nl
Volg Stamboeck op Facebook
Volg Stamboeck op Twitter

12 oktober 2011 at 5:02 pm 8 reacties

Anti-helden

Tussen alle mooie verhalen uit onze geschiedenis vinden we ook anti-helden, die desondanks alom vereerd worden. Genoeg in ieder geval voor meerdere standbeelden. Zo liep ik in Breda aan tegen een mooi voorbeeld. En nog wel een uit een van onze allermooiste verhalen: het Turfschip van Breda.

Het Turfschip van Breda is een absolute succes-story en heeft de glamour van het Paard van Troje. En dat succes blijft natuurlijk hangen in onze herinnering. Maar de voorbereiding liep niet helemaal vlekkeloos. En daar komt onze anti-held om de hoek.

Standbeeld van Adriaen van Bergen in Leur

Het idee om soldaten in een turfschip te verbergen is afkomstig van Adriaen van Bergen uit Leur. Hij was turfschipper en moest regelmatig turf brengen naar het Kasteel van Polanen waar de Spanjaarden hun plaatselijk hoofdkwartier hadden ingericht. Het kasteel was goed beveiligd, het was dus niet eenvoudig daar zomaar naar binnen te komen met een legertje soldaten. Het idee van Van Bergen sprak de jonge Maurits wel aan en het snode plan werd voorbereid.

Op 25 februari 1590 stond het legertje klaar om onder het turf verborgen naar het kasteel vervoerd te worden. Het wachten was op Adriaen van Bergen. Hij kwam te laat, had zich “verslapen”. De hele operatie moest een dag worden opgeschoven. De volgende dag echter durfde Adriaen niet meer. Twee neven van hem namen het over en Adriaen bleef thuis. De bedenker van het plan werd het kennelijk te heet onder de voeten.

“The rest is history”. Na een barre tocht onder het turf heeft het legertje van Maurits de Spanjaarden totaal verrast en Breda ingenomen. Een prachtig resultaat voor zo’n risicovolle onderneming.

Adriaen van Bergen heeft een standbeeld in Breda én een in zijn woonplaats Leur. Gelukkig is de geschiedenis mild voor deze fantasievolle, Homerische bedenker van het plan. Zonder hem was het Turfschip van Breda geen mooi verhaal geworden, maar het resultaat is ook zonder hem bereikt.

Stamboeck: De verhalen terug in de klas! www.stamboeck.nl
Volg Stamboeck op Facebook
Volg Stamboeck op Twitter

5 september 2011 at 10:25 am 2 reacties

Waalsdorpervlakte

Toen ik een klein mannetje was woonde ik op de 5e verdieping van een flat die uitkeek op de Waalsdorpervlakte. Aan de andere kant zag ik een glimp van de strafgevangenis van Scheveningen, ook wel bekend als het “Oranjehotel”. Dat zei je nooit zoveel als klein mannetje. Behalve op 4 mei.

Op 4 mei werd bij mij thuis ’s avonds de twee minuten stilte heel serieus genomen. Bij iedereen trouwens. Ik keek dan graag naar de Van Alkemadelaan. De auto’s gingen aan de kant staan. Alles viel stil. Alles. Behalve wellicht een incidentele Duitse toerist in Scheveningen met een diepgeworteld gebrek aan tact.

De oorlog was pas twintig jaar voorbij. Mijn vader en mijn moeder hadden er beiden hun portie van meegekregen.
Toen A.J.P. Taylor in 1960 met zijn boek “The Origins of the Second World War” kwam werd hij in de krant afgeschilderd als advocaat van de duivel. Hij was de eerste historicus die wees op de houding van de grootmachten tegen Hitler in de aanloop naar de oorlog. “Peace for our time” zei Chamberlain in 1938 en zwaaide triomfantelijk met een vodje papier, een overeenkomst met Nazi-Duitsland. Maar zo’n vingerwijzing was nog te vroeg in de sixties.

De meest krachtige herdenking is voor mij het klokkengelui op de Waalsdorpervlakte. Ook op TV te zien, altijd met geruis van een fikse wind in de microfoon. Een mooie nagedachtenis voor allen die daar gevallen zijn. Gefusilleerd.

Mijn moeder had de oorlog als kind meegemaakt, maar wel heel bewust. Alle ellende balde zich samen in haar herinnering aan haar favoriete “oom Jan”. De jongste broer van haar moeder. In het verzet. Gearresteerd door de nazi’s en gevangen gezet. In juli 1943 in Leusden gefusilleerd. Op 4 mei kwam oom Jan altijd ter sprake.
Ik had hem uiteraard nooit gekend, maar ook ik werd stil van dat verhaal. Twee minuten stil voor oom Jan.
Ook mijn kinderen kennen het verhaal van oom Jan. Maar het zegt ze uiteraard veel minder. Een bij-product van al die decennia vrede. Maar ook zij doen mee aan die twee minuten.

Er zijn talloze oom Jannen. En alle verhalen die daarbij horen. Die verhalen maken diepe indruk op kinderen. Ik zou er ook erg voor zijn als alle scholen een keer op 4 mei naar de Waalsdorpervlakte zouden gaan om het klokkengelui te horen. En om even stil te staan bij de oom Jan-verhalen. Een geschiedenis-les die je nooit meer vergeet.

Stamboeck: De verhalen terug in de klas! www.stamboeck.nl

Volg Stamboeck op Twitter

3 mei 2011 at 2:09 pm 2 reacties

Tenen krommend

Soms hebben verhalen ook geen zin. Ofwel sommigen zullen het nooit leren.

Het was 1980. Ik vertoefde met vrienden op vakantie in Griekenland, huisje in de baai van Tolon. Jawel, van Odysseus! Het was bloedheet maar dat weerhield ons niet van menig bezoek aan menige oudheid. Prachtig: Mycene, Tiryns, Athene, Epidauros en een mislukte poging naar Delphi. Verder veel zand, zee-egels, kwallen, verbrande ruggen en de Telegraaf vol met overwinningen van TI Raleigh in de Tour. Het jaar van Joop Zoetemelk. Een verhaal op zichzelf!

Het gezelschap, dat was al duidelijk, was niet vies van een ritje door 40+ celcius op weg naar de klassieke oudheid. En zo hadden wij ons allemaal heel erg verheugd op Olympia. In twee krakemikken van auto’s door de bergen, schapen,  geiten en afgronden ontwijkend, kwamen wij daar aan. Eerst het museum, zo’n typisch Zuid Europees museum met vooral veel dingen en weinig verhaal. Hopelijk is dat nu beter.

Maar het meest verheugd hadden wij ons op de opgravingen. En die stelden niet teleur. En de sfeer was geweldig: tussen de krekels en cypressen lagen de zuilen in gigantische lego-onderdelen verspreid op de grond. Met een plattegrond in de hand konden we de ene na de andere tempel “in” en de fantasie deed de rest. En als klap op de vuurpijl liepen wij het stadion binnen…..

Daar stond een groepje, ofwel een bus, Nederlanders te luisteren naar hun gids. Zo een met een vlaggetje in de lucht. Wij schuifelden langzaam die kant uit om ook wat van de uitleg mee te krijgen. Doorgaans is het best leuk wat gidsen vertellen. En de man deed zijn best om een goede uitleg te geven en verhalen te vertellen.

Hij was klaar en nodigde uit tot het stellen van vragen. En voor je het wist was een even vurige als zin- en oeverloze discussie gaande over de vraag of de atleten van toen beter waren dan de atleten van nu. “Als het verleden maar gaat leven”, dacht ik bij mijzelf. Enfin, discussie bloedde dood en de gids legde uit dat hij de volgende ochtend in het hotel weer klaar zou staan voor de volgende excursie.
“Nog één vraag als dat mag”, zei een man met een zoontje. Hij keek er zeer ernstig bij, want zijn zoontje moest de indruk krijgen dat papa moeilijke vragen stelde. De gids bewaarde zijn geduld en wachtte de vraag af. En toen vroeg de man: “Is dit allemaal op schaal?”.

Ik zou niet graag op dat moment in de schoenen van die gids staan….

Stamboeck: De verhalen terug in de klas! www.stamboeck.nl

Volg Stamboeck op Twitter

3 februari 2011 at 4:58 pm 2 reacties

Hoorcollege

Voor mijn “kandidaats” was ik destijds verplicht een “jaaruur” te volgen. Dat bestond uit een wekelijks hoorcollege over een specifiek vakgebied. Ik had gekozen voor een jaaruur Amerikaanse geschiedenis en dat werd gegeven door hoogleraar Schulte Nordholt. Een goede verteller van de oude stempel. De entourage, de collegezaal in het Academiegebouw in Leiden compleet met krakende houten klapstoelen, droeg bij aan de sfeer.

Een verteller van de oude stempel. Geen syllabus, geen boeken en artikelen, gewoon goed luisteren en je aantekeningen maken. Schulte Nordholt nam je mee en schetste het verloop van de Amerikaanse geschiedenis aan de hand van de presidenten en hun belangrijkste daden. En een laagje daarboven vertelde het verhaal van de ontwikkeling van Amerika als natie. Gaandeweg een college kwam je erachter wat hij eigenlijk wilde vertellen. Zijn eigen “kenmerkende aspecten” zal ik maar zeggen.
Het was altijd behoorlijk stil daar, afgezien van een kuch of een kraak, maar er werd goed geluisterd.

Ik ging altijd naar dat college met een aantal bevriende studiegenoten en achteraf wisselde wij aantekeningen uit. Het zal het laatste college voor het paasreces geweest zijn toen een van mijn vrienden, ik zal hem Hans noemen (omdat hij zo heet), afwezig was. Geen probleem, de aantekeningen kwamen er toch wel.

Het eerste college na het paasreces kwam Schulte Nordholt de collegezaal binnen en vroeg waar hij de laatste les geëindigd was. Hans dacht er niet bij na en gaf antwoord. Niemand had het door en Schulte Nordholt ging vertellen. En wij aantekeningen maken. Niets aan de hand.
Totdat op driekwart van zijn uur het langzaam begon te dagen dat de boodschap al eerder was verteld. Toen ook herinnerde ik mij dat Hans er het laatste college niet bij was geweest.

Maar waarom viel die munt zo laat? Omdat hij een ander verhaal vertelde. Met dezelfde achterliggende boodschap. Iedereen met stomheid geslagen: had hij geen aantekeningen voor zich liggen met trefwoorden, jaartallen en feiten?. Kennelijk niet. Kennelijk had hij alleen de beoogde boodschap in zijn hoofd. En de hele Amerikaanse geschiedenis om uit te putten voor de onderbouwing. Wow!

Omdat we een nieuw verhaal hadden gehoord klaagde niemand. Na het college werd er wel over gesproken, maar de studenten noch Schulte Nordholt waren erg van de leg. Alleen Hans dook weg onder een klapstoel. Maar niemand had het gevoel dat hier tijd verloren was. Win-win. Hans had op deze manier geen college gemist!

Stamboeck: De verhalen terug in de klas! www.stamboeck.nl

11 januari 2011 at 2:50 pm 2 reacties

Binnenhof by night

Was laatst op bezoek in mijn geboorteplaats Den Haag. Toevallig nét op Prinsjesdag, en dan is Den Haag nog wat drukker. Wel een leuke drukte. Binnenkomend werd ik door bereden politie tegengehouden, want de cavalerie kwam net terug van het paleis. Prachtige paarden en mooie uniformen. Daar wil ik best een paar minuten voor verliezen. Beter dan zo’n stom stoplicht.

Ik wilde voor Stamboeck Storyboard foto’s maken van monumenten en gebouwen die voorkomen in de geschiedenisverhalen. En dat zijn er aardig wat.
Ik begon bij Willem I op Plein 1813. Daar staat het prachtige monument van de intocht in 1813. Mooie standbeelden, maar leuker nog is het stripverhaal rondom het monument. Compleet met mestkar waarin Willem I aan wal is gereden op het strand van Scheveningen.

Vervolgens de monumenten rond het Binnenhof. Naast de Gevangen Poort staat Johan de Witt. Aan zijn voeten een tegel ter nagedachtenis van Aleid van Poelgeest. Naar alle waarschijnlijkheid is zij niet dáár vermoord, maar op het Binnenhof zelf. Vlakbij langs de Hofvijver zit Johan van Oldenbarnevelt, trots kijkend naar de overkant van de vijver. Beetje vreemd is dat wel, juist daar is hij onthoofd.

Op het Plein staat Willem de Zwijger. Op de achtergrond een enorme hoeveelheid kranen die bezig zijn met het zoveelste hoge overheidsgebouw. Alsof hij naar die kranen kijkt en denkt aan hoe de tijden veranderd zijn. Op de achtergrond was een mediacircus bezig om parlementariërs iets zinnigs te laten zeggen over de troonrede. En de dranghekken die ’s ochtends nodig waren geweest werden enigszins lawaaiig weggehaald. Het was eigenlijk een beetje te druk voor het maken van mooie foto’s.

Ik ben ’s avonds terug gegaan. De rust was teruggekeerd. Van Oldenbarnevelt keek nog steeds naar de overkant, nu met een lampje op hem gericht. En op het Binnenhof een donker hoekje waar Aleid best vermoord had kunnen zijn. Met Willem Cuser. Zonder moderne gebouwen op de achtergrond, zonder veel lawaai. En dan komt dat verhaal tot leven. En is dat tripje Den Haag heel erg de moeite waard.

Stamboeck. De verhalen terug in de klas! www.stamboeck.nl

29 oktober 2010 at 10:49 am 1 reactie

Oudere berichten


Stamboeck

Alexander Luns

Stamboeck’s Blogs